Update
Back to News
RED Yikukhozgera Ntchito za Boma za Kuvikilira Vyakurya
Nduna ya vya ulimi, kuthilira na kupanga maji, Rosa Mbilizi, sonosono apa wakawonga chomene chifukwa cha mulimo uwo wupu wa International Fund for Agricultural Development (IFAD) ukuchita pakovwira boma kuti ŵafike ku ŵalimi ŵanandi.
Nduna iyi yikayowoya mazgu agha ku muzi wa Kumitengo, pasi pa Senior Chief Kalumbu mu chigaŵa cha Lilongwe, apo yikaluta kukawona ŵalimi awo ŵakusanga phindu kufuma ku ntchito ya kuzgora ku ngozi na masoka gha chilengiwa (RED) pasi pa ndondomeko ya kupanga ulimi wakukhalilira (SAPP II).
“Nkhuwonga chomene wupu wa IFAD chifukwa chakutiwovwira na ndalama zakukwana madola 3 miliyoni gha ku America mu ndondomeko iyi kuti tifike ku ŵalimi ŵanandi.
Chigomezgo chane nga ni Nduna ya vya Ulimi, na cha Mulongozgi wa chalo cha Malaŵi, Arthur Peter Mutharika, nchakuti njara yileke kuŵapo mu Malaŵi, ndipo ŵalimi ŵakwenera kukhuŵilizgika kugwira ntchito mwamwamphu kuti tifiske chilato chithu chakuti charu chiŵe na vyakurya vinandi,” wakayowoyaso.
Pa ulendo uwu, nduna iyi yikaluta kukawona msika wa Kalumbu FISP, uko yikadumbiskana na ŵalara ŵa msika na ŵalimi kuti ŵamanye ivyo ŵakukumana navyo pa nkhani ya kuwombora vyakuŵikamo vya mu famu, pamoza na masuzgo agho ŵakukumana nagho.
Pamanyuma wakawona minda ya chimanga iyo yikaŵa ya ŵanyake awo ŵakapokera phindu kuti wamanye umo vinthu ivyo vikusangika mu mafamu ivyo vili mu pulogiramu iyi vikugwiriskikira nchito.
Mbilizi wakati ngwakukondwa kuti, pakati pa mwezi wa Januwale 2026, chiŵelengero cha kuwombora kwa feteleza na mbuto zakuzomerezgeka pasi pa chigaŵa cha RED chafika pa 85 peresenti.
“Tikukhazga kuti mitengo ya chimanga yilutilirenge kukhira. Pafupifupi nyengo yeneyiyo chaka chajumpha, thumba la chimanga la makilogalamu 50 likaguliskikanga pafupifupi K110,000, kweni sono thumba limoza ili likuguliskika pafupifupi K50,000.
Pa nyengo iyo tizamumalizga FISP pakati pa mwezi wa Malichi, tizamuŵa na chimanga chinandi mu chalo, ndipo ivi vikwenera kulutilira kupangiska kuti mitengo ya chimanga yikhire pasi,” wakayowoyaso.
Kuyana na mulaŵiliri wa chalo cha SAPP II, Rex Baluwa, chigaŵa cha RED chikaŵikika mwadala mu SAPP II kuti chiwovwirepo pa ngozi na masoka agho ghakukhwaska chivikiliro cha vyakurya.
“Apo President wakapharazga kuti pali suzgo la vyakurya mu chalo, nga ni project tikaluta kwa awo ŵakutipa ndalama, IFAD, ndipo ŵakazomerezga fundo yakuti boma liwovwire ŵalimi kuti ŵasange vyakukhumbikwa pa famu mwambura kusuzga mu nyengo iyi,” wakayowoyaso.
Kuyana na Baluwa, SAPP II yikagura matani 2,200 gha feteleza wa NPK na Urea, pamoza na mapaketi gha mbuto za chimanga za makilogalamu ghankhondi 22,000 kwizira mu chigaŵa cha RED.
“Kwizira mu ndondomeko iyi, tikovwira ŵalimi 22,000: awo ŵakusanga phindu 17,950 mu chigaŵa cha Lilongwe na ŵanthu 4,050 awo ŵakusanga phindu mu chigaŵa cha Balaka. wakasazgirapo.
Baluwa wakayowoyaso kuti chigaŵa cha RED chachita makora chomene mu vigaŵa vyose viŵiri, ndipo chakwaniska kuwombora ŵanthu 100 peresenti.
Nduna iyi yikayowoya mazgu agha ku muzi wa Kumitengo, pasi pa Senior Chief Kalumbu mu chigaŵa cha Lilongwe, apo yikaluta kukawona ŵalimi awo ŵakusanga phindu kufuma ku ntchito ya kuzgora ku ngozi na masoka gha chilengiwa (RED) pasi pa ndondomeko ya kupanga ulimi wakukhalilira (SAPP II).
“Nkhuwonga chomene wupu wa IFAD chifukwa chakutiwovwira na ndalama zakukwana madola 3 miliyoni gha ku America mu ndondomeko iyi kuti tifike ku ŵalimi ŵanandi.
Chigomezgo chane nga ni Nduna ya vya Ulimi, na cha Mulongozgi wa chalo cha Malaŵi, Arthur Peter Mutharika, nchakuti njara yileke kuŵapo mu Malaŵi, ndipo ŵalimi ŵakwenera kukhuŵilizgika kugwira ntchito mwamwamphu kuti tifiske chilato chithu chakuti charu chiŵe na vyakurya vinandi,” wakayowoyaso.
Pa ulendo uwu, nduna iyi yikaluta kukawona msika wa Kalumbu FISP, uko yikadumbiskana na ŵalara ŵa msika na ŵalimi kuti ŵamanye ivyo ŵakukumana navyo pa nkhani ya kuwombora vyakuŵikamo vya mu famu, pamoza na masuzgo agho ŵakukumana nagho.
Pamanyuma wakawona minda ya chimanga iyo yikaŵa ya ŵanyake awo ŵakapokera phindu kuti wamanye umo vinthu ivyo vikusangika mu mafamu ivyo vili mu pulogiramu iyi vikugwiriskikira nchito.
Mbilizi wakati ngwakukondwa kuti, pakati pa mwezi wa Januwale 2026, chiŵelengero cha kuwombora kwa feteleza na mbuto zakuzomerezgeka pasi pa chigaŵa cha RED chafika pa 85 peresenti.
“Tikukhazga kuti mitengo ya chimanga yilutilirenge kukhira. Pafupifupi nyengo yeneyiyo chaka chajumpha, thumba la chimanga la makilogalamu 50 likaguliskikanga pafupifupi K110,000, kweni sono thumba limoza ili likuguliskika pafupifupi K50,000.
Pa nyengo iyo tizamumalizga FISP pakati pa mwezi wa Malichi, tizamuŵa na chimanga chinandi mu chalo, ndipo ivi vikwenera kulutilira kupangiska kuti mitengo ya chimanga yikhire pasi,” wakayowoyaso.
Kuyana na mulaŵiliri wa chalo cha SAPP II, Rex Baluwa, chigaŵa cha RED chikaŵikika mwadala mu SAPP II kuti chiwovwirepo pa ngozi na masoka agho ghakukhwaska chivikiliro cha vyakurya.
“Apo President wakapharazga kuti pali suzgo la vyakurya mu chalo, nga ni project tikaluta kwa awo ŵakutipa ndalama, IFAD, ndipo ŵakazomerezga fundo yakuti boma liwovwire ŵalimi kuti ŵasange vyakukhumbikwa pa famu mwambura kusuzga mu nyengo iyi,” wakayowoyaso.
Kuyana na Baluwa, SAPP II yikagura matani 2,200 gha feteleza wa NPK na Urea, pamoza na mapaketi gha mbuto za chimanga za makilogalamu ghankhondi 22,000 kwizira mu chigaŵa cha RED.
“Kwizira mu ndondomeko iyi, tikovwira ŵalimi 22,000: awo ŵakusanga phindu 17,950 mu chigaŵa cha Lilongwe na ŵanthu 4,050 awo ŵakusanga phindu mu chigaŵa cha Balaka. wakasazgirapo.
Baluwa wakayowoyaso kuti chigaŵa cha RED chachita makora chomene mu vigaŵa vyose viŵiri, ndipo chakwaniska kuwombora ŵanthu 100 peresenti.
2026-06-25 13:54:57
Lilongwe