SAPP II

Success Story

Vinthu vyakuwovwirika vya mu famu Kuthereska Kusoŵa kwa Vyakurya, Kukwezga Ndalama

Vinthu vyakuwovwirika vya mu famu Kuthereska Kusoŵa kwa Vyakurya, Kukwezga Ndalama
Gulu la Ŵalara la Kalumbu, ŵakukondwa na ivyo vyachitika.

Ŵanthu awo ŵakusanga phindu kufuma ku ndondomeko ya vyakuŵikamo vya mu famu iyo yikuwovwirika pasi pa ndondomeko ya kupanga ulimi wakukhalilira (SAPP II), iyo yikupelekeka na wupu wa International Fund for Agricultural Development (IFAD), ŵalumba chomene ndondomeko iyi kuti yikusintha nadi maseŵero pakufiska chivikiliro cha vyakurya vya pa nyumba.

Kwizira mu ndondomeko iyi, mbuto za chimanga zikulipirika chomene na pulojekiti iyi, kung’anamura kuti ŵalimi ŵakuziwombora kwambura kulipira, apo feteleza wakusangika pa mtengo wakuwovwirika wa K10,000 pa thumba la makilogalamu 50, mwakuyana na ndondomeko ya boma ya Farm Input Subsidy Program (FISP).

Yumoza wa awo ŵakapokera wovwiri uwu, Lezina Keliyasi, wakalongosora kuti wati wasankhika kuŵa yumoza wa awo ŵapokerenge vyakuŵikamo ivyo vikawovwirika, wakamba kunozgekera mu munda wake wa chimanga mwakufikapo.

Wazomera kuti pakwamba wakalimanga kwambura kupwelelera makora vipambi vyake ndipo kanandi wakaŵikanga feteleza wakukwana yayi, kweni sono nthowa yake yasintha.

“Kuza kwa feteleza wakukwana kufuma ku SAPP II kwanovwira kuti niŵike mu munda wane wa chimanga chaka chino, ndipo chigomezgo nchakuti nizamuŵa na vuna yakukwana ya mathumba ghambura kucepera pa 80 pa ekala.

Kuno ku chigaŵa cha Traditional Authority Kalumbu, tikavunanga chimanga, kweni chikaŵanga chakukwana yayi kuti tipwelelere mbumba yithu chaka chose. Nyengo iyi, nga ni mbumba, tizamuŵa na vyakurya vyakukwana ndiposo vinyake vyakuguliska. Tikukhazga kuti tichitenge bizinesi yinandi, chifukwa SAPP II yikutichiska kuti tisange ndalama zinandi,” wakayowoyaso Keliyasi.

SAPP II yikulondezga ndondomeko yakwamba ya kupanga ulimi wakukhaliska (SAPP), iyo nayo yikawovwirika na IFAD ndipo yikawovwiranga ŵalimi kwizira mu nthowa zakupambanapambana, kusazgapo ndondomeko ya kupeleka viŵeto.

SAPP II yikusazgapo chigaŵa cha kuzgora ku ngozi na masoka gha chilengiwa (RED), icho chikuŵika chomene mtima pa kukhozga chivikiliro cha vyakurya vya mu nyumba. Chigaŵa ichi chikufiska FISP pakukhwaska ŵalimi ŵachokoŵachoko awo ŵakhwaskika na masoka gha chilengiwa. Ndipouli, ŵanyake awo ŵakusanga candulo na pulogiramu iyi ŵali kuyowoya kuti ŵakulindilira kuti ŵazamusanga ndalama zinandi kufuma ku ivyo ŵakulima.

Kufuma nyengo iyi, Keliyasi wakuchiska ŵalimi ŵanyake kuti ŵachitengepo kanthu mwaluŵiro, ŵaŵikepo mtima, na kugwiliskira ntchito manyowa ghambura kupangika na ŵanthu kuti ŵaleke kuthemba waka wovwiri wa boma.

Mulongozgi wa muzi wa gulu Kalumbu, kufuma ku boma la chikhalidwe la Kalumbu ku Lilongwe, wakalongora kuti wakukondwa chomene na ivyo vyachitika.

Mulongozgi uyu wakalongosora kuti apo chigaŵa cha RED chikayambiskika mu Nyanja Extension Planning Area (EPA), awo ŵakamanyikwa kuti ŵazamusanga phindu ŵakapokera mbuto za chimanga zakuzomerezgeka kwawanangwa ndipo ŵakakwaniska kuwombora feteleza pa nyengo yake.

Senior Group Village Headman Kalumbu wakati ŵalimi ŵakulindilira kuti ŵavunenge mathumba ghakujumpha 80, chifukwa cha ulongozgi wa ŵanchito ŵa extension awo ŵakaŵachiska kuti ŵalondezgenge nthowa ziwemi za ulimi.

Wakapemphaso ŵantu ŵake kuti ŵaciteko mwamwamphu milimo ya ulimi mwakuti ŵaŵe na vyakurya vyakukwana ndiposo kuti ŵaŵe na ndalama zinandi za pa nyumba.

June 25, 2026 Lilongwe
Back to Success Stories